Kryteria Wellsa dla zatorowości płucnej (ZP)

Skala Wellsa dla zatorowości płucnej (ZP), znana również jako Kryteria Wellsa, jest podstawową i powszechnie stosowaną kliniczną zasadą decyzyjną do szacowania prawdopodobieństwa zatorowości płucnej u pacjenta przed wykonaniem badań (pre-test probability). Jest to system punktowy przeznaczony do stratyfikacji ryzyka u pacjentów zgłaszających się z objawami sugerującymi ZP (takimi jak ból w klatce piersiowej o charakterze opłucnowym lub nagła duszność) oraz do pomocy w kierowaniu kolejnymi krokami diagnostycznymi, takimi jak zlecenie oznaczenia D-dimerów lub angiografii tomografii komputerowej tętnic płucnych (angio-TK). Skala przyznaje punkty na podstawie siedmiu zmiennych klinicznych: 3 punkty za kliniczne objawy zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), 3 punkty, jeśli ZP jest najbardziej prawdopodobną diagnozą lub równie prawdopodobną, 1,5 punktu za tętno powyżej 100 uderzeń na minutę, 1,5 punktu za unieruchomienie przez co najmniej 3 dni lub operację w ciągu ostatnich 4 tygodni, 1,5 punktu za przebytą ZŻG lub ZP, 1 punkt za krwioplucie (odkrztuszanie krwi) i 1 punkt za nowotwór złośliwy (aktywny lub leczony w ciągu ostatnich 6 miesięcy). Całkowita liczba punktów jest następnie wykorzystywana do klasyfikacji pacjenta. Najczęściej stosowany model dwustopniowy klasyfikuje pacjentów jako „ZP Mało Prawdopodobna” (łączna liczba punktów 4 lub mniej) lub „ZP Prawdopodobna” (łączna liczba punktów powyżej 4). Ta stratyfikacja jest kluczowa: u pacjentów z „ZP Mało Prawdopodobną” ujemny wynik testu D-dimerów może bezpiecznie wykluczyć ZP, unikając niepotrzebnej diagnostyki obrazowej; u pacjentów z „ZP Prawdopodobną” zazwyczaj zaleca się bezpośrednie wykonanie angio-TK tętnic płucnych.